FAHAMU NJIA BORA ZA UFUGAJI WA MBUZI

Ili uweze kuwa mfugaji bora wa mbuzi yapo mambo ya muhimu unayopaswa kuyafahamu, mambo hayo yatakusaidia kwa namna moja ama nyingine kuweza kusonga mbele kwenye suala la mafanikio ya kiufugaji.

Yafutayo ndiyo mambo ya msingi ya kuzingatia katika ufuagaji wa mbuzi.

Namna bora ya ufugaji.
1. Wafugwe kwenye banda bora.
2. Chagua  mbuzi kulingana na sifa zao na lengo la ufugaji (uzalishaji) nyama au maziwa.
3. Walishwe chakula sahihi kulingana na umri wa mbuzi.
4. Kuzingatia ushauri wa mtaalamu wa mifugo hasahasa namna ya udhibiti wa magonjwa hili ni jambo la muhimu sana.
5. Kuweka kumbukumbu za uzalishaji.
6. Kuzalisha nyama au maziwa bora yanaokidhi mahitaji ya soko.

Sifa za banda bora la kufugia mbuzi.
1. Banda bora linatakiwa liwe ni lenye kuweza kuwakinga mbuzi au kondoo na mashambulizi ya wanyama wakali (hatari) na wezi.
2. Liwepo sehemu ambayo maji hayawezi kutuama.
3. Mabanda yatenganishwe kulingana na umri.
4. Liwe na ukubwa ambao linaweza kufanyiwa usafi.

Kama utafuga mbuzi kwa kuwafungia (shadidi) muda wote zingatia yafuatayo:-
1. Banda imara lenye uwezo wa kuwahifadhi kiafya,upepo/mvua.
2. Lenye hewa ya kutosha.
3. Liwe na sakafu ya kichanja na sehemu ya kuwekea chakula na maji.
4. Liwe na vyumba tofauti kwa kuweka vijitoto/wanao ugua/wanao kua.

Ujenzi wa banda la mbuzi.
1. Banda lijengwe kwa kutumia vifaa vilivyopo eneo husika na kwa kuzingatia uwezo wa mfugaji.
2. Kuta ziwe imara na zinazo ruhusu mwanga na hewa ya kutosha.
3. Mlango uwe na ukubwa wa 60X150 sentimeta.
4. Sakafu iwe ya udongo/zege ya kichanja unaweza kutumia mabanzi/mianzi na iruhusu kinyesi na mikojo kudondoka chini.
5. Chumba cha majike na vitoto kiwe na sentimeta 1.25kati ya fito na fito au papi na papi, chumba cha mbuzi wakubwa kiwe na sentimeta 1.9 kati ya mbao na mbao.

KWA HISANI YA MUUNGWANA BLOG

Habari Katika Magazeti ya Leo Jumatano ya May 8

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

TANZANIA BARA NA ZANZIBARI UPOTEZA HEKTA 7,218 ZA MISITU KILA MWAKA TANZANIA BARA NA ZANZIBARI UPOTEZA HEKTA 7,218 ZA MISITU KILA MWAKA

Na.Vedasto George.

 Imeelezwa kuwa uchunguzi uliofanywa na serkali kupitia Mradi wa NOPHAM umebaini kuwa Tanzania Bara imepoteza hekta 4,069 za misitu huku Tanzania Visiwani ikipoteza hekta 3,149 kutokana na uharibifu mkubwa wa  mazingira unaofanywa na binadamu ikiwemo kuchoma misitu na kulima karibu na vyanzo vya maji.


Naibu Makamu wa Mkuu wa Chuo Taaluma SUA  Prof . Peter Gillah akipanda mche wa mti Siku ya Wiki ya Upandaji Miche ya Miti katika mpaka wa SUA uliofanyika katika Kijiji cha Kasanga mkoani Morogoro . (Mpiga picha Vedasto George)

Hayo yamebainishwa na Katibu Tawala Mkoa wa morogoro Bw. Cliford Tandali wakati wa uzinduzi wa wiki ya upandaji miti katika Chuo Kikuu cha Sokoine Cha Kilimo SUA ambapo miti 5,000 imepandwa  katika kijiji cha kasanga kata ya Mindu Mkoani Morogoro.

Aidha imedhiilishwa kuwa maeneo yaliyo ifadhiwa tanzania bara inapoteza kiasi cha hekita takribani 97101 kila mwaka, huu ni uharibifu mkubwa  wa mazingira serkali yetu inaendelea kuchukua hatua kadhaa kupambana na uharibifuu huu ikiwa ni pamoja na kupitia na kuandaa sera mpya ya misitu tanzania alisema Cliford Tandali.
Katibu Tawala Mkoa wa Morogoro Bw. Cliford Tandali akipanda mche wa mti Siku ya Wiki ya Upandaji Miche ya Miti katika mpaka wa SUA uliofanyika katika Kijiji cha Kasanga mkoani Morogoro.(Mpiga picha Vedasto George)

Akimwakilisha Makamu wa Mkuu wa Chuo Kikuu cha Sokoine Cha Kilimo SUA Prof. Raphael Chibunda, Naibu Makamu wa Mkuu wa Chuo Taaluma Prof. Peter Gillah amesema kuwa upandaji huo wa miti ni moja ya majukumu ya chuo  katika kuboresha na kuhifadhi mazingira yanayoharibiwa kutokana na shughuli za kibinadamu.

Chuo kikuu cha sokoine cha kilimo hapa  Morogoro kinayo majukumu manne ambayo ni  kutoa mafunzo, kufanya utafiti,kutoa ushauri wa kitaalamu na kuzalisha mali majukumu haya yanatekelezwa katika nyanja mbalimbali hapa chuoni ikiwemo ufugaji, tiba ya mifugo,misitu, usimamizi wa wanyamapori na utalii, ifadhi ya mazingira  na fani nyingine, shughuli ya upandaji miti hapa chuoni ni sehemu ya utekelezaji wa majukumu shuguli hii kama ilivyo elezwa na Rasi wa ndaki ya misitu wanyamapori na utalii imekuwa ikifanyika kila mwaka tangu mwaka 1997 ili kuifadhi na kutunza mazingira  yanayo halibiwa na shuguli za binadamu alisema Prof Peter Gillah.
Baadhi ya wanafunzi wa SUA waliojitokeza Siku ya uzinduzi wa Wiki ya Upandaji Miche ya Miti katika mpaka wa SUA uliofanyika katika Kijiji cha Kasanga mkoani Morogoro. (Mpiga picha Vedasto George)

Kwa upande wake Rasi wa Ndaki ya Misitu, Wanyamapori na Utalii Prof. Frances John Kessy amesema kuwa tangU mwaka 1997 chuo tayari kimeishapanda miti  578,300 lengo kubwa likiwa ni kuhifadhi mazingira, kuzuia mmomonyoko wa udongo na kuelimisha jamii juu ya uhifadhi wa mazingira.

Tangu tulivyoanza zoezi hili mwaka 1997 likiongozwa na Ndaki ya Misitu, Wanyamapori na Utalii tumeisha panda miti jumla ya  ekari 328 katika maeneo yanayo tuzunguka ni vipande vidogovidogo lakini ukivijumlisha tayali vimeisha fika ekari 328 ni kiwa na maana jumla  ya miche 578,300 sasa miche hii tumefatilia inaendelea vizuri nyingine tumepanda katika chanzo cha maji kule mindu ambayo inasaidia sana hali ya hewa inakuwa nzuri zaidi na maji yanapatikana kwa wingi zaidi lakini kwenye mipaka yetu ya chuo lakini pia kwenye mashamba ya watu binafusi alisema Prof. Frances John Kessy

MUBASHARA:KUTOKA KATIKA VIWANJA VYA KARIMJEE-KUAGA MWILI WA MAREHEMU DR.MENGI.

MUBASHARA:KUTOKA KATIKA VIWANJA VYA KARIMJEE-KUAGA MWILI WA MAREHEMU DR.MENGI.

Kanuni za Kilimo cha Choroko

Choroko ni zao la chakula na biashara lenye kiasi kikubwa cha protini na madini ya phosphorus na calicium. Zao hili likilimwa vizuri hutoa mavuno kati ya Kg 400 hadi 900 kwa ekari.


Udongo na hali ya hewa  Choroko hustawi katika udongo wa aina tofauti tofauti usiotuamisha maji. Hulimwa kutoka mita 0 hadi 1500 kutoka usawa wa bahari japokuwa kuna mbegu nyingine zinaweza kukubali zaidi ya ukanda huu.Hili ni zao linalostahimili ukame.


Aina za ChorokoKuna aina kuu mbili za choroko ambazo pia zimegawanyika katika makundi mawili,choroko nyeusi na choroko za kijani.


Choroko zinazotambaa , hizi ni choroko ambazo zinarefuka sana na hutambaa sehemu mbalimbali.


Choroko zinazosimama, hizi ni choroko ambazo zinakuwa kwa kusimama kwenda juu.


Kipindi kizuri cha upandaji wa chorokoChoroko hazihitaji maji mengi hivyo ni budi zipandwe mwishoni mwa msimu wa mvua, Pia zinaweza kupandwa katika shamba lililolimwa mpunga.
Nafasi cha upandaji wa choroko na kiasi cha mbeguChoroko huitaji mbegu kiasi cha kilogram 8 hadi kumi kwa ekari moja.


Panda choroko zako kwa nafasi ya sentimeta 30 mastari na mstari na sentimeta 10 shina hadi shina (30 x10 )sentimeta au (40 x 8 )sentimeta
Samadi na mbolea ya viwandaKama shamba lako halina rutuba ya kutosha unaweza kuongeza samadi kiasi cha tani tano kwa ekari na pia unaweza kupanda kwa kutumia mbolea ya NPK kg 50 kwa ekari. Weka mbolea zote kabla ya kupanda.


UmwagiliajiKama umepanda kipindi cha ukame sana au unalima kilimo cha umwagiliaji basi mwagilia shamba lako upate unyevu wa kuotesha mbegu, kisha baada ya mbegu kuota kaa siku 6 hadi 10 na umawgilie tena. Mara tatu za kumwagilia zinatosha kwa choroko. Na palilia shamba lako mapema kuzuia magugu kuota ndani ya shamba lako na kwa palizi moja inaweza kutosha.


Magonjwa ya Chorokoyellow mosaic virus ( Ugonjwa wa manjano)Dalili- mmea unakuwa wa njano na madoa ya njano katika majani.Kinga na tiba-Panda mbegu zinazostahimili magonjwa.


Powdery Mildew (Ukungu)Dalili-Majani yanakuwa na vidoti vya njano ambavyo vinabadilika kuwa vya kahawia au kijivu haraka na ambapo kunakuwa na unga unga katika majani.


Kinga na tiba-Panda mbegu zinazostahimili ukungu,Pulizia dawa za ukungu (Fungicide).anza kupuliza wiki tatu baada ya mimea kuota na kuendelea kulingana na hali halisi.
Leaf spot (Vidoti katika majani)Dalili-majani yanakuwa na vidoti vya mviringo na visivyo na umbo maalum ambapo katikati  yanakuwa na rangi rangi ya kijivu na weupe na mistari ya rangi ya wekundu-kahawia au nyeusi-kahawia.ugonjwa huu husababisha hasara hadi ya asilimia 58 ya mapato.


Kinga na Tiba-Panda mbegu inayostahimili ugonjwa huu,Choma mabaki ya mimea hii na ile ya jamii moja baada ya kuvuna.Pulizia  dawa za ukungu (Fungicide) Katika nafasi ya wiki mbili mbili kama eneo hilom linashambuliwa mara kwa mara na ukungu.
Wadudu.


Kuna wadudu mbalimbali wanaoshambulia choroko kama vile aphidi,funza wa vitumba,nzi wa maharage.Wazui wadudu hawa kwa kupuliza dawa za wadudu mara tu baada ya mimea kuota,dawa kama karate,twigathoate,dimethote na nyinginezo zinaweza kutumika.
UvunajiMara tuu choroko zinapofikia asilimia 85 ya ukaukaji zinabidi zivunwe ukichelewa zitapukutikia shambani.

'Dkt. Kikwete awataja wanaojua ukweli kuhusu kifo cha Dk. Mengi'


Rais Mstaafu wa Awamu ya Nne , Jakaya Mrisho Kikwete amewataka watanzania kutochanganya  maneno yanayosambazwa katika mitandao ya kijami kuhusiana na sababu za kifo cha Mwenyekiti na MKurugenzi Mkuu wa Kampuni ya IPP Media, Regnald Mengi kilichotokea Dubai.

Kikwete amesema kuwa ukweli wa sababu za kifo cha Mengi wanaoufahamu ni binti yake na mdogo wake Benjamin.

”Sisi wengine tuendelee kuwa watulivu, tuache uongo tuache kuingiza yasiyokuwepo tukaichanganya jamii, Kama kweli tunampenda Mengi haya mengine ya uongo uongo hadithi za kutunga hizi tuachane nazo, tusubiri ukweli, ukweli tutaupata. Alifariki Dubai mdogo ake Benjaini alikuwepo binti yake alikuwepo, hao ndio wana ukweli hayo mengine mnayosoma soma hayo nadhani kwa sasa yaachani tusibiri wakirudi hao nadhani watatuambia ni nini hasa kilitokea na ilikuaje mpaka kile kifo kilitokea” Amesema Kikwete mara baada ya kufika nyumbani kwa marehemu Kinondoni jijini Dar.

Aidha Rais Kikwete ameomba mazuri ya Mengi yaendelee kudumishwa kwani Mengi alikuwa ni msaada wa watu wengi.

Nufaika kwa kilimo bora cha Binzari

Jina la kitalaam ni Curcuma domestica au Curcuma longa na kwa kiingereza niturmeric.

Zao hili asili yake ni Mashariki ya Mbali, na linalimwa zaidi katika mkoa wa Tanga,
Kagera, Kilimanjaro, Morogoro na Zanzibar. Binzari hutumika kwa mapishi ya nyama,
samaki na mapishi mengine kwa kuweka rangi yake ya njano. Hutumika zaidi na nchi
za mashariki kama India; nchi za Ulaya hutumia kidogo sana.

Mahitaji na mambo muhimu katika uzalishaji;

Hali ya hewa
Humea vizuri maeneo yenye kiasi cha joto la nyuzi 24-26 za sentigredi na huzalishwa
maeneo ya mwambao.

Udongo
Udongo wenye rutuba na unaopitisha maji na usio na mawe au changarawe. Mahitaji ya
mvua ni milimita 1200-2000 kwa mwaka. Epuka kusimama kwa maji shambani.

Umwagiliaji unaweza kufanywa endapo maji hayatoshelezi. Binzari inafanya vizuri
ikipandwa sehemu ya uwazi. Ingawa pia inaweza kuchanganywa na mazao mengine
kama minazi.

Uchaguzi wa mbegu
Mbegu zinazotumika hapa nchini ni za kienyeji bado. Tunguu kubwa zenye ukubwa wa
sm 2.5 hadi sm 3 hutumika kama mbegu. Kiasi cha tani 1.7 za vipando huhitajika kwa
hekta. Tunguu za kupandwa zisihifadhiwe kwa zaidi ya mwezi mmoja kabla ya
kupanda.

Nafasi ya upandaji
Nafasi ya kupanda ni sm 15-25 kati ya mmea na mmea na sm 25-30 kati ya mstari na
mstari au sm 45-60 kati ya tuta na tuta.

Mahitaji ya mbolea
Matumizi ya mbolea hapa Tanzania si makubwa katika kilimo cha viungo. Tafiti
zimeonesha kuwa binzari hazioneshi kufanya vizuri kwenye mbolea za viwandani.
Mbolea za samadi zinaweza kutumika. Kiasi cha tani mbili hadi tatu za samadi kwa eka
moja kinatosha.

Uvunaji
Uvunaji hufanywa kwa kutumia majembe au uma. Binzari huvunwa wakati majani
yamegeuka rangi na kuwa njano au kahawia. Binzari isiyo na kambamba huvunwa
kipindi cha miezi sita toka kupandwa na miezi 18 hadi 21 kwa binzari iliyokomaa
kutegemeana na mahitaji ya soko.

Mavuno ya tani 7 hupatikana endapo binzari ikipandwa peke yake. Mavuno hupungua
kiasi binzari ikipandwa mchanganyiko na mazao mengine kwa mfano mavuno ya tani
4.8 kwa hekta yatapatikana binzari ikipandwa na minazi.

Utayarishaji
Kabla ya kuhifadhiwa binzari zichemshwe kwa dakika 45 hadi saa moja ili kuondoa
harufu yake ya udongo. Pia kuchemsha kunasaidia zikauke kwa pamoja. Binzari
zichemshwe  mpaka kijiti kisicho na ncha kali kiweze kutoboka kwa urahisi. Kisha
ziepuliwe na  kuanikwa juani kawaida huchukua siku 10 hadi 15 ili zikauke kufikia kiasi
cha unyevu (moisture content) 5% hadi 10%. Binzari pia yaweza katwa vipande vidogo
vidogo ili kurahisisha kukauka. Baada ya hapo ziko tayari kutwangwa au kusagwa
kwenye mashine za kusagia viungo au kuhifadhiwa kama zilivyo.

Mashambulizi ya wadudu na magonjwa
Tatizo kubwa ni ugonjwa wa ukungu unaosababishwa na vimelea vinavyoitwa
Colletotrichum sp.na Glomerella cingulata. Dalili ni madoa ya kahawia kwenye majani
ambayo husambaa na kisha jani hukauka. Magonjwa haya yanaweza kudhibitiwa kwa
kupiga dawa za ukungu kama Dithane M-45 kila baada ya wiki mbili.

Masoko
Soko la binzari linapatikana ndani na nje ya nchi.. Zao hili huuzwa katika nchi za
Uganda, Kenya, Uingereza, Ujerumani, Mashariki ya Kati, n.k. Binzari yaweza kuuzwa
ikiwa mbichi (mara tu baada ya kuvuna), ikiwa kavu au baada ya kusagwa kulingana na
mahitaji ya soko.

Ushauri: Wakulima wanashauriwa kukausha binzari kwa uangalifu ili kutoharibu ubora wake.

SUA YAZINDUA WIKI YA UPANDAJI MITI

Prof.Francis Kessy (wa kwanza kushoto) toka Ndaki ya Misitu Wanyamapori na Utalii akizungumza wakati wa uzinduzi wa Wiki ya Upandaji Miti,(wa pili toka kushoto) Naibu Makamu wa Mkuu wa Chuo Utawala na Fedha  Prof. Fredrick Kahimba, (watatu toka kulia) Katibu Tawala wa Mkoa wa Morogoro Bw. Cliford Tandali, (wa kwanza kulia) Naibu Makamu wa Mkuu wa Chuo Taaluma Prof. Petter Gillah.



  Naibu Makamu wa Mkuu wa Chuo Taaluma Prof. Petter Gillah akitoa neno wakati wa uzinduzi wa wiki ya upandaji miti,(wa kwanza kushoto) Naibu Makamu wa Mkuu wa Chuo Utawala na Fedha  Prof. Fredrick Kahimba, (katikati) Katibu Tawala wa Mkoa wa Morogoro Bw. Cliford Tandali.

Naibu Makamu wa Mkuu wa Chuo Utawala na Fedha  Prof. Fredrick Kahimba akipanda mti wakati wa uzinduzi wa Wiki ya upandaji miti katika Kijiji cha Kasanga Mkoani Morogoro.


Naibu Makamu wa Mkuu wa Chuo Utawala na Fedha  Prof. Fredrick Kahimba akitoa neno wakati wa uzinduzi wa Wiki ya upandaji miti katika Kijiji cha Kasanga mkoani Morogoro.

Subcategories

Page 3 of 44